VILCACORA (UNCARIA TOMENTOSA) - JEJ WŁAŚCIWOŚCI I ZASTOSOWANIE W LECZNICTWIE


Ludzie od prawieków starali się ratować swoje zdrowie i życie za pomocą leczniczych właściwości roślin. Cywilizacja europejska jest bezpośrednią spadkobierczynią cywilizacji grecko-rzymskiej. która w pewnym zakresie czerpała wzorce od Egipcjan. Asyryjczyków. Babilończyków i Sumerów.

Zachowane tabliczki pisma klinowego z IV tysiąclecia p.n.e. świadczą o używaniu przez mieszkańców doliny Tygrysu i Eufratu leczniczych surowców roślinnych. Sa to najstarsze, udokumentowane dowody stosowania fitoterapii. Mimo że sam termin fitoterapia jest młody (powstał w XIX wieku od słów phyton – roślina i therctpeuo – leczę) to jednak ziołolecznictwem zajmowano się przez wszystkie wieki i na wszystkich kontynentach oraz wyspach, gdzie żyli ludzie. Stosunkowo późno dotarły do Europy preparaty roślinne z Ameryki Południowej. Późno, lecz z wielką mocą działania i jeszcze większą nadzieja osób trapionych ciężkimi schorzeniami cywilizacji XXI wieku

Chemia zaczyna powoli ustępować miejsca medycynie naturalnej. Być może przyczynią się do tego również odkrycia i dokonania Polaków m.in. naszego rodaka, misjonarza w Peru. ojca Edmunda Szeligi, który pozna} sekrety medycyny amazońskich Indian. Ukończył już 90 lat. z czego kilkadziesiąt spędził na badaniu i poznawaniu zasobów roślinnych amazońskiej puszczy, a żyjąc wśród Indian, nauczył sie od nich wielu zdumiewających dla nas w Europie metod leczenia. W miarę stopniowego odkrywania indiańskiej sztuki leczenia stwierdzał, że nieprzebranym źródłem zasobów służących ratowaniu ludzkiego zdrowia są rosnące w dżungli rośliny. Działanie ich daje radykalne, niezawodne rezultaty, nieznane medycynie akademickiej – wyleczenie nawet z takich chorób, które obecnie uznaje się za nieuleczalne. Są wśród nich cukrzyca, rak i AIDS. Od setek lat Indianie z miejscowych plemion sporządzają odwar z kory i korzeni czepoty puszystej pijąc go jako herbatę leczniczą. Według ich przekazów, stosuje się go jako skuteczny lek na nowotwory oraz inne ciężkie choroby.

Długa jest lista schorzeń, na które Uncaria tomentosa jest stosowana w tradycyjnej medycynie peruwiańskiej, a obecnie już na innych kontynentach, także w Europie.

Skład chemiczny

Składnikami czynnymi surowca są liczne substancje biologicznie aktywne. Najważniejszą ich grupę stanowią alkaloidy, związki o naczelnym miejscu pośród leczniczych substancji pochodzenia roślinnego. Alkaloidy są (z pewnymi wyjątkami) substancjami roślinnymi o charakterze zasadowym, o zróżnicowanym działaniu fizjologicznym, zawierającymi w cząsteczce pierścień z atomem azotu pochodzącym z przemiany aminokwasu lub związku pokrewnego.

W czepocie puszystej występują dwie grupy ważnych alkaloidów, które zdecydowały o leczniczym zastosowaniu tej rośliny. Ze względu na budowę chemiczną nazwano je alkaloidami indolowymi (dihydrokorynanteina, hirsuteina, hirsutyna) i alkaloidami oksyindolowymi. Te drugie, z kolei, dzieli się na zawierające w cząsteczce cztery (tetracykliczne: rynchofilina i izorynchofilina) lub pięć (pentacykliczne: mitrafilina. pteropodyna. izomitrafilina. izopteropodyna. specjofilina. unkaryna F) zamkniętych pierścieniami.

Roślina zawiera też farmakologicznie czynne polifenole (taniny i procyjanidyny). sterole, glikozydy kwasu chinowego. terpeny i ich pochodne oraz inne aktywne związki. Do kontroli jakości preparatów wykorzystywane są następujące techniki analityczne jak: chromatografia cienkowarstwowa (TLC). wysokosprawna chromatografia cieczowa (HPLC). chromatografia cienkowarst

wiktor-stelmach

wowa i chromatografia gazowa (TLC/ GLC) oraz elektroforeza kapilarna. W Europie Zachodniej do standaryzacji najczęściej wykorzystuje się pomiar zawartości izopteropodyny, alkaloidu o najsilniejszych właściwościach immunostymulu.

 

Prof. dr nauk farm. Wiktor Stelmach

(Instytut UNCARIA)